Contrasten in de literatuur

Maandag 21 maart 2011

Liesbeth Korthals Altes is hoogleraar algemene literatuurwetenschap en moderne Franse letterkunde, en voorzitter van de opleiding Kunsten, Cultuur en Media aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Ze publiceert over moderne en contemporaine literatuur, met name Franse en Franstalige (onder anderen Duras, Genet, Huysmans, Tournier, Bon, Bergounioux, Djebar, Chamoiseau), maar ook over J.M. Coetzee of Dave Eggers, over (retorische) narratologie (kwesties van ethos, waarden, ironie), en over de relatie tussen literatuur en ethiek.
M.n. over deze relatie in de literatuur wordt de voordracht gehouden aan de hand van: Wachten op de barbaren van Coetzee. Is er een verb(a)(o)nd tussen literatuur en moraal/ethiek?

N.a.v. de Rondvraag: Welk boek ben je mee bezig of heb je recent gelezen, bleken aardig wat leden het boek, ter voorbereiding, gelezen te hebben.

Martha Nussbaum. The fragility of goodness: Capabilities (mogelijkheden) als basis voorwaarde voor het plaatsvinden van ontwikkeling. Open staan voor de complexiteit van de situatie. Aandacht voor het detail: Perceptiveness. Nussbaum: het goede moeten we zoeken.
Literatuur: als drager van waarden: ethiek. Plato: mens leert via het nadoen.
Literatuur: om schat aan ervaringen te verbreden. Waarden overdracht; om de ordening aan te geven, via verhalen. Verhalen om structuur aan te brengen in de chaos van het leven.
Zou één waardesysteem moeten prevaleren boven een ander?
Moraal: liever als een lint dat wij plooien naar de situatie, en niet als rigide meetlat: Johnson: Moraal vindt zijn oorsprong in empathie; Afzien van oordelen: als je leest, leen je a.h.w. je “ik” uit, aan personages in de plot. Je moet open staan en je mee laten voeren, tot je het boek weer dicht klapt.

Wat je zou willen nastreven in je leven wordt voor een deel bepaald door wie je vrienden zijn; Literatuur / boeken, als vrienden die je vormen.

Het zoeken naar gemeenschappelijkheid in de verschillen. Het verschil (met de ander) dat ter discussie stelt: “mijzelf”. Lezen als open breken, ter discussie stellen. Bereidheid om zekerheden kwetsbaar te maken. Levinas: Doordat de ander mij aan kijkt, ben ik. Introspectie: de plaats waar ethiek plaatsvindt.